Αρθροσκόπηση Γόνατος
Τι είναι αρθροσκόπηση;
H αρθροσκόπηση αποτελεί αναμφισβήτητα την πιο αξιόπιστη μέθοδο διάγνωσης των κακώσεων των μηνίσκων καθώς και των άλλων ενδοαρθρικών στοιχείων του γόνατος. Γίνεται με την εισαγωγή ειδικού οργάνου, του αρθροσκοπίου, μέσω μικρών οπών μέσα στην άρθρωση και έχει το πλεονέκτημα του άμεσου οπτικού ελέγχου των ευρημάτων.
Είναι δηλαδή μία ελάχιστα επεμβατική μέθοδος (πολύ μικρές τομές) που είναι διαγνωστική και θεραπευτική ανάλογα με την υπάρχουσα παθολογία. Με την αρθροσκόπηση, η βλάβη σε φυσιολογικούς ιστούς είναι πολύ μικρότερη με αποτέλεσμα η αποκατάσταση σε μικρές επεμβάσεις να είναι πολύ γρηγορότερη από ότι με την ανοικτή μέθοδο. Επίσης, λόγω των μικρών τομών της συνεχούς έκπλυσης της άρθρωσης και της γρήγορης κινητοποίησης του ασθενούς οι πιθανότητες επιπλοκών όπως μόλυνση, θρόμβωση και βλάβη αρθρικού χόνδρου είναι μικρότερη από ότι με την ανοικτή μέθοδο.
Εικόνα 1: (ΑΡ) ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΡΗΞΗΣ ΜΗΝΙΣΚΟΥ , (ΔΕ) ΡΗΞΗ ΜΗΝΙΣΚΟΥ ΣΕ ΠΡΟΠΛΑΣΜΑ
Τι είναι ο μηνίσκος και ποια είναι τα αίτια τραυματισμού;
Οι μηνίσκοι είναι ινοχόνδρινοι μηνοειδείς σχηματισμοί (Εικ. 1) που βρίσκονται μέσα στο γόνατο και έχουν σαν λειτουργία την αύξηση επιφάνειας επαφής μεταξύ μηρού και κνήμης και την ελάττωση της πίεσης μεταξύ των δύο αρθρικών επιφανειών. Συνεισφέρει στην ομοιόμορφη κατανομή του αρθρικού υγρού στην άρθρωση με αποτέλεσμα τη λίπανση και τη σωστή διατροφή του αρθρικού χόνδρου. Ο έξω μηνίσκος έχει πολύ χαλαρή πρόσφυση με τον αρθρικό θύλακο και έτσι είναι πολύ πιο κινητός σε σχέση με τον έσω μηνίσκο κατά τις κινήσεις του γόνατος, γι’ αυτό και ο έσω τραυματίζεται πιο συχνά από τον έξω. Οι μηνίσκοι δέχονται καλή αιμάτωση μόνο στην περιφέρεια τους που συνδέεται με τον αρθρικό θύλακο και αντιστοιχεί σε πλάτος στο 1/3 του συνολικού περίπου πλάτους του μηνίσκου. Λιγότερα αγγεία δέχεται η μεσαία ζώνη του και καθόλου η εσωτερική ζώνη αυτού. Έτσι, οι τραυματικές ρήξεις του μηνίσκου (Εικ.2) που έχουν καλύτερη αιμάτωση έχουν καλύτερη πρόγνωση μετά από συρραφή. Οι μηνίσκοι τραυματίζονται σαν συνέπεια αφύσικων συνήθως στροφικών φορτίσεων αν και ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών με ρήξη μηνίσκου δεν έχει ιστορικό κάκωσης.
Εικόνα 2: (Α) Διάφοροι τύποι ρήξεως του μηνίσκου.(Αρ) Διάφορες μορφές ανώμαλου σήματος ρήξεως μηνίσκου. (Δε) Τύποι ρήξεως μηνίσκου .Α. Ακτινωτή, Β. Κάθετη επιμηκης .C. Κάθετη πλάγια (μύτη παπαγάλου) D,οριζόντια πλάγια ρήξη (B) Τυπικό σήμα 3Α ρήξεως μηνίσκου.
Ποια είναι η κλινική εικόνα;
Κατά την κλινική εξέταση διαπιστώνεται συνήθως ύδραθρο, δυνατόν περιορισμός της κινητικότητας, ενώ η διάγνωση γίνεται με ειδικές δοκιμασίες ( όπως McMurray και Apley)(Εικ.3) με πολύ καλή αξιοπιστία και επιβεβαιώνεται με μία μαγνητική τομογραφία (Εικ.6).
Εικόνα 3: Δοκιμασία McMurray
Επιβάλλεται ακόμα και η κλινική εξέταση των συνδέσμων του γόνατος, καθώς δεν είναι σπάνιο να τραυματίζονται ταυτόχρονα σύνδεσμοι και μηνίσκοι (Εικ.4). Η ρήξη μηνίσκου δε σημαίνει απαραίτητα και χειρουργείο. Οι ενδείξεις για χειρουργείο μετά από ρήξη Εικόνα 3: Δοκιμασία McMurray μηνίσκου είναι :
- επεισόδια εμπλοκής (αδυναμία έκτασης του γόνατος) και
- πόνος και ενοχλήσεις κατά τη διάρκεια στροφικών κινήσεων , κατά την απλή βάδιση ακόμα και κατά τη διάρκεια του ύπνου, συνοδευόμενο από ύδραθρο
Εικόνα 4: (ΑΡ) ΤO SET UP ΑΡΘΡΟΣΚΟΠΙΣΗΣ ΜΗΝΙΣΚΟΥ (ΔΕ) Αρθροσκοπικές εικόνες ρήξεως μηνίσκου.
Ποια είναι η κατάλληλλη θεραπεία;
Η αντιμετώπιση των ρήξεων του μηνίσκου γίνεται αρθροσκοπικά (Εικ.4) με αφαίρεση των ασταθών τμημάτων και σε κάποιες περιπτώσεις που η διαμόρφωση της ρήξης το επιτρέπει με συρραφή ( ιδίως σε νέους ασθενείς και σε ορισμένες πρόσφατες ρήξεις) (Εικ.5).
Εικόνα 5: Αρθροσκοπική εικόνα συρραφής μηνίσκου
Ο σκοπός του χειρουργείου είναι να αφαιρεθεί όσο γίνεται μικρότερο τμήμα μηνίσκου. Συγκεκριμένες ρήξεις δεν μπορούν να επιδιορθωθούν όπως οι ακτινωτές, οι εκφυλιστικές και η δίκην παπαγάλου. Ο ασθενής φεύγει από το νοσοκομείο την ίδια μέρα ή την επόμενη από το χειρουργείο, χωρίς πατερίτσες, εκτός εάν είχε κάποιο πρόβλημα στον χόνδρο της άρθρωσης το οποίο χρειάστηκε να επιδιορθωθεί ή έγινε συρραφή του μηνίσκου. Η πλήρης αποκατάσταση μετά από συνήθη μερική μηνισκεκτομή είναι περί τον ένα μήνα, ενώ εάν ο ασθενής έχει δουλειά γραφείου μπορεί να επιστρέψει πολύ πιο νωρίς.
Εικονα 6: ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΣΗΜΑ ΡΗΞΕΩΣ ΜΗΝΙΣΚΟΥ (F/P)
Τι ακολουθεί μετεγχειρητικά;
Στην περίπτωση που επιδιορθώθηκε ο χόνδρος της άρθρωσης ή έγινε συρραφή του μηνίσκου ,ο χρόνος αποκατάστασης επιμηκύνεται κατά ένα μήνα περίπου, καθώς ο ασθενής δεν φορτίζει για το διάστημα αυτό περίπου το σκέλος του.
Τι ασκήσεις προτείνονται στον ασθενή μετά την αρθροσκόπηση;
Ακόμα και μετά από μιας μέτριας βαρύτητας επέμβαση στο γόνατο όπως η αρθροσκόπηση, αν δεν ακολουθηθεί ένα πρόγραμμα ασκήσεων παρατηρούμε εμφάνιση ατροφίας των μυών του μηρού που δυσχεραίνουν και παρατείνουν την αποκατάσταση του ασθενή. Με βάση τα παραπάνω στοιχεία ακολουθούν ασκήσεις για μετά την αρθροσκόπηση. Οι παρακάτω ασκήσεις δεν πρέπει να προκαλούν πόνο και θα πρέπει να ακολουθούνται από ανύψωση σκέλους και τοποθέτηση πάγου για 15-20 λεπτά (παγάκια τοποθετημένα σε αδιάβροχη σακούλα να περιβάλλονται από πετσέτα-όχι άμεση επαφή πάγου με δέρμα)
Ανύψωση ευθειασμένου σκέλους: Ξαπλώστε ανάσκελα με λυγισμένο το μη χειρουργημένο γόνατο και ευθειασμένο το χειρουργημένο. Αργά ανασηκώστε τεντωμένο το χειρουργημένο σκέλος περί τα 15-20 εκατοστά και κρατήστε για 5 δευτερόλεπτα. Αργά επαναφέρετε το σκέλος στην αρχική θέση. Επαναλάβετε 500 επαναλήψεις κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Αντλία ποδοκνημικής: Ξαπλώστε ανάσκελα . κινήστε την ποδοκνημική πάνω κάτω . Επαναλάβετε 1000 φορές ημερησίως
Παθητική κάμψη του γόνατος: Ενώ ο ασθενής κάθεται στην άκρη ενός τραπεζιού ή του κρεβατιού του εάν είναι ψηλό, απαλά σπρώχνει με το υγιές του σκέλος το χειρουργημένο , μέχρι να κάνει το γόνατο κάμψη 90ο. Έτσι το κρατάει για 10 λεπτά το πρωί και 10 λεπτά το βράδυ.
Πλήρη έκταση του χειρουργημένου σκέλους: Ενώ ο ασθενής είναι ξαπλωμένος τοποθετούμε ένα μαξιλάρι κάτω από την πτέρνα του έτσι ώστε το σκέλος του να είναι τεντωμένο και το γόνατο στον αέρα. Το κρατάμε έτσι για 10 λεπτά το πρωί και 10 λεπτά το βράδυ.
Είναι απαραίτητη η φυσικοθεραπεία μετά την αρθροσκόπηση γόνατος;
Η φυσικοθεραπεία μετά την αρθροσκόπηση γόνατος θεωρείται ουσιώδες στάδιο της μετεγχειρητικής αποκατάστασης, καθώς συμβάλλει καθοριστικά στην ταχύτερη και ασφαλέστερη επάνοδο στην καθημερινότητα.
Στις απλές αρθροσκοπικές επεμβάσεις ένα σύντομο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας λίγων συνεδριών αρκεί, για να μειωθεί το οίδημα και να ενδυναμωθούν οι μυς του μηρού και του γόνατος.
Αντίθετα, σε πιο σύνθετες αρθροσκοπήσεις απαιτείται δομημένο και εξατομικευμένο πρόγραμμα αποκατάστασης, διάρκειας αρκετών εβδομάδων ή μηνών, υπό την καθοδήγηση φυσικοθεραπευτή. Η εξατομικευμένη αποκατάσταση συμβάλλει στην πρόληψη της δυσκαμψίας, προάγει την ταχύτερη αποκατάσταση των ιστών και ενισχύει τη σταθερότητα και τη λειτουργική απόδοση της άρθρωσης σε βάθος χρόνου.
Υπάρχουν περιορισμοί στις καθημερινές δραστηριότητες μετά την επέμβαση της αρθροσκόπησης γόνατος;
Ναι, μετά από αρθροσκόπηση γόνατος υπάρχουν ορισμένοι προσωρινοί περιορισμοί στις καθημερινές δραστηριότητες. Οι περιορισμοί αυτοί διαφέρουν ανάλογα με το είδος της επέμβασης και τη βαρύτητα της βλάβης που αντιμετωπίστηκε.
Στις απλές αρθροσκοπικές επεμβάσεις, ο ασθενής μπορεί να επανέλθει στις ήπιες καθημερινές δραστηριότητες μέσα σε λίγες ημέρες. Ωστόσο, συνιστάται να αποφεύγεται η έντονη καταπόνηση του γόνατος, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί από ένα βαθύ κάθισμα, ανέβασμα σκαλιών ή άρση βάρους για διάστημα περίπου 2 έως 3 εβδομάδων, μέχρι να ολοκληρωθεί η αρχική φάση αποκατάστασης.
Σε περισσότερο απαιτητικές επεμβάσεις η φόρτιση και η πλήρης δραστηριότητα περιορίζονται για μεγαλύτερο διάστημα. Τέλος, η επιστροφή στις καθημερινές και αθλητικές δραστηριότητες πραγματοποιείται σταδιακά, ανάλογα με την πορεία της επούλωσης και το επίπεδο μυϊκής ενδυνάμωσης, με στόχο την ομαλή αποκατάσταση της λειτουργικότητας του γόνατος και την πρόληψη πιθανής υποτροπής ή νέας επιβάρυνσης της άρθρωσης.
Πότε θα μπορέσω να οδηγήσω ξανά;
Η δυνατότητα οδήγησης μετά από αρθροσκόπηση γόνατος εξαρτάται από το χειρουργημένο σκέλος, το είδος της επέμβασης και την πορεία της ανάρρωσης.
Συνήθως, η οδήγηση είναι εφικτή μετά από 1 έως 2 εβδομάδες, εφόσον έχει αποκατασταθεί η κινητικότητα του χειρουργημένου σκέλους, η μυϊκή δύναμη είναι επαρκής και δεν υπάρχει πόνος κατά την κίνηση ή την πίεση των πεντάλ.
Όταν πρόκειται για το δεξί γόνατο, απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή, καθώς η ικανότητα φρεναρίσματος και αντίδρασης πρέπει να έχει αποκατασταθεί πλήρως. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, αυτό επιτυγχάνεται μετά από 2–3 εβδομάδες.
Σε κάθε περίπτωση η τελική απόφαση λαμβάνεται πάντα σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό, ανάλογα με την ατομική πορεία αποκατάστασης.
Τι να περιμένω τις πρώτες μέρες μετά την επέμβαση;
Τις πρώτες ημέρες μετά την αρθροσκόπηση είναι φυσιολογικό να παρουσιαστούν ήπιο πρήξιμο, ελαφρύς πόνος και μικρές μελανιές γύρω από το γόνατο. Ο πόνος συνήθως είναι ήπιας έντασης και αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με απλά αναλγητικά, ενώ το πρήξιμο υποχωρεί σταδιακά μέσα σε λίγες ημέρες με την εφαρμογή πάγου και την ανύψωση του σκέλους.
Οι μελανιές γύρω από τις τομές θεωρούνται επίσης αναμενόμενες και υποχωρούν μόνες τους. Αν όμως το πρήξιμο ή ο πόνος επιμείνουν ή επιδεινωθούν, είναι σημαντικό να αναζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια.
Πώς πρέπει να φροντίζω το σημείο των τομών;
Η φροντίδα των τομών μετά την αρθροσκόπηση γόνατος αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την ομαλή επούλωση και την πρόληψη επιμόλυνσης. Οι τομές είναι συνήθως πολύ μικρές (μόλις μερικά χιλιοστά) και καλύπτονται με αποστειρωμένες αυτοκόλλητες ταινίες ή μικρούς επιδέσμους. Συνιστάται να παραμένουν καθαρές και στεγνές τις πρώτες 24–48 ώρες, αποφεύγοντας την άμεση επαφή με νερό.
Μετά το πέρας των πρώτων 24–48 ωρών, ο ασθενής μπορεί να κάνει μπάνιο. Μετά το μπάνιο, η περιοχή πρέπει να στεγνώνεται προσεκτικά και να καλύπτεται εκ νέου με καθαρό και αποστειρωμένο επίδεσμο. Η χρήση αντισηπτικού διαλύματος ενδείκνυται μόνο εφόσον έχει συστηθεί από τον θεράποντα ιατρό.
Τέλος, η αφαίρεση των ραμμάτων, όταν υπάρχουν, πραγματοποιείται συνήθως μετά από 10-14 ημέρες, ανάλογα με την πορεία της επούλωσης.
Πότε θα μπορέσω να ξαναπάω γυμναστήριο ή να επιστρέψω στο αγαπημένο μου άθλημα;
Η επιστροφή στη σωματική άσκηση και στις αθλητικές δραστηριότητες μετά την αρθροσκόπηση γόνατος εξαρτάται από τη φύση της επέμβασης, την ταχύτητα επούλωσης και τον βαθμό μυϊκής ενδυνάμωσης που έχει επιτευχθεί.
Σε επεμβάσεις περιορισμένης έκτασης, η ήπια άσκηση (π.χ. στατικό ποδήλατο, ασκήσεις ενδυνάμωσης χωρίς φόρτιση) μπορεί να ξεκινήσει μετά από 3–4 εβδομάδες, υπό την καθοδήγηση φυσικοθεραπευτή.
Η πλήρης επιστροφή σε αθλήματα που περιλαμβάνουν τρέξιμο, άλματα ή απότομες αλλαγές κατεύθυνσης επιτρέπεται συνήθως μετά από 6–8 εβδομάδες, εφόσον το γόνατο έχει ανακτήσει πλήρες το εύρος κίνησής του, σταθερότητα και δύναμη, και πάντα με την έγκριση του θεράποντος ιατρού. Η πρόωρη επάνοδος σε έντονη άσκηση χωρίς επαρκή αποκατάσταση ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο υποτροπών.
Πότε μπορώ να επιστρέψω στη δουλειά, αν η δουλειά μου χαρακτηρίζεται από πολύωρη ορθοστασία;
Η επιστροφή στην εργασία σε περιπτώσεις που απαιτείται πολύωρη ορθοστασία εξαρτάται από το είδος της αρθροσκοπικής επέμβασης και την πορεία ανάρρωσης του ασθενούς. Γενικά, συνιστάται ένα διάστημα αποχής περίπου 2 έως 3 εβδομάδων.
Σε επεμβάσεις μεγαλύτερης έκτασης ή όταν παρατηρείται καθυστερημένη ανάρρωση, το χρονικό αυτό διάστημα μπορεί να παραταθεί. Η τελική απόφαση λαμβάνεται πάντα από τον θεράποντα ιατρό, με βάση την ατομική πρόοδο και την ασφάλεια επανόδου του ασθενούς στις επαγγελματικές του δραστηριότητες.
Υπάρχει κίνδυνος επιπλοκών ή κάτι που πρέπει να προσέξω μετά το χειρουργείο;
Όπως σε κάθε χειρουργική πράξη, έτσι και στην αρθροσκόπηση γόνατος, υπάρχει μικρός αλλά υπαρκτός κίνδυνος επιπλοκών. Ωστόσο, οι επιπλοκές αυτές είναι σπάνιες, όταν η επέμβαση πραγματοποιείται από εξειδικευμένο χειρουργό και υπό άσηπτες συνθήκες.
Οι πιο συχνές, ήπιες επιπλοκές περιλαμβάνουν παροδικό οίδημα, αιμάτωμα ή αίσθημα δυσκαμψίας. Οι επιπλοκές αυτές υποχωρούν σταδιακά με την εφαρμογή πάγου, ανύψωση του σκέλους και εξατομικευμένη φυσικοθεραπεία.
Σπανιότερα, μπορεί να παρουσιαστούν λοίμωξη της άρθρωσης, φλεβική θρόμβωση ή παρατεταμένος πόνος, καταστάσεις που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση και αντιμετώπιση.
Για την πρόληψή τους, είναι σημαντικό ο ασθενής να τηρεί πιστά τις μετεγχειρητικές οδηγίες, να παρακολουθείται τακτικά από τον θεράποντα ιατρό και να ενημερώνει άμεσα σε περίπτωση έντονου πόνου, πυρετού, ερυθρότητας ή υπερβολικού πρηξίματος στην περιοχή του γόνατος.
